“Bileşik faiz sekizinci dünya harikasıdır. Anlayan kazanır, anlamayan öder.”
Bu söz Albert Einstein’a atfediliyor. Gerçekten o mu söyledi bilmiyoruz — ama söz kimin olursa olsun, arkasındaki matematik tartışmasız.
Bileşik Faiz Nedir?
Basit faiz: 10.000 TL yatırdın, yıllık yüzde 10 getiri, her yıl 1.000 TL kazanırsın. 10 yıl sonra 20.000 TL’n olur.
Bileşik faiz: 10.000 TL yatırdın, yıllık yüzde 10 getiri. Ama kazandığın 1.000 TL de yatırımda kalır ve o da getiri üretir. 10 yıl sonra 25.937 TL’n olur.
Fark 5.937 TL — “faizin faizi” sayesinde.
Ama asıl sihir uzun vadede oluyor.
Rakamlar Konuşsun
Ayda 1.000 TL yatırım yaptığınızı ve yıllık yüzde 10 ortalama getiri elde ettiğinizi varsayalım:
| Süre | Toplam Yatırdığınız | Bileşik Getiriyle Değer | Faizden Kazanç |
|---|---|---|---|
| 5 yıl | 60.000 TL | 77.437 TL | 17.437 TL |
| 10 yıl | 120.000 TL | 204.845 TL | 84.845 TL |
| 20 yıl | 240.000 TL | 765.697 TL | 525.697 TL |
| 30 yıl | 360.000 TL | 2.279.325 TL | 1.919.325 TL |
30 yılda 360.000 TL yatırdınız ama bileşik faiz sayesinde 2.2 milyon TL’niz oldu. Yatırdığınızın 6 katından fazla. Ve bu “fazla” kısmının tamamı paranızın sizin için çalışmasından geldi.
Neden “Erken Başlamak” Bu Kadar Önemli?
İki kişiyi karşılaştıralım:
Ali: 25 yaşında yatırıma başlıyor. Ayda 1.000 TL, 35 yıl boyunca. Toplam yatırdığı: 420.000 TL.
Ayşe: 35 yaşında başlıyor. Ayda 2.000 TL (Ali’nin iki katı), 25 yıl boyunca. Toplam yatırdığı: 600.000 TL.
Yıllık yüzde 10 getiriyle 60 yaşına geldiklerinde:
- Ali: 3.7 milyon TL (420K yatırdı)
- Ayşe: 2.6 milyon TL (600K yatırdı)
Ali daha az para yatırıp daha fazla kazandı. Çünkü 10 yıl erken başladı ve bileşik faiz o 10 yılda devasa fark yarattı.
Kripto ve Bileşik Faiz
Kripto dünyasında bileşik faiz farklı çalışıyor:
Staking: ETH stake ederseniz yıllık yüzde 3-5 getiri alırsınız. Bu getiri otomatik olarak ana yatırımınıza eklenir — bileşik faiz.
DCA (düzenli alım): Her ay sabit miktarda Bitcoin almak bir nevi bileşik strateji — farklı fiyat seviyelerinden alarak ortalamanızı düşürürsünüz.
Yield farming: DeFi’de likidite sağlayarak yüzde 5-20+ getiri elde edebilirsiniz. Ama riskler de bileşik — akıllı sözleşme hatası, impermanent loss…
Bileşik Faizin Düşmanı: Enflasyon
Bir uyarı: bileşik faiz nominal rakamlarda harikalar yaratır ama enflasyonu hesaba katmazsanız yanılırsınız.
Yıllık yüzde 10 getiri elde edip enflasyon yüzde 20 ise, reel olarak para kaybediyorsunuz. Bu yüzden yatırım aracınızın getirisi enflasyonun üzerinde olmalı.
Sonuç
Einstein söylemiş ya da söylememiş — fark etmez. Bileşik faiz gerçekten güçlü. Ama iki şart var:
- Erken başla — her geçen yıl fırsat maliyeti
- Sabırlı ol — sihir 10. yıldan sonra başlıyor
Ayda 1.000 TL bile olsa, bugün başlarsanız 30 yıl sonra kendinize teşekkür edersiniz.