DEX (Decentralized Exchange — merkeziyetsiz borsa), aracı bir kurum olmadan, kullanıcıların kendi cüzdanlarından doğrudan kripto takası yaptığı borsadır. Paranız asla bir şirkete emanet edilmez; işlemler akıllı kontratlarla yürür.
Nasıl Çalışır?
DEX’te alıcı-satıcı eşleştiren klasik defter yerine genelde “likidite havuzları” vardır: kullanıcılar token kilitler, siz de bu havuzla takas yaparsınız. Cüzdanınızı bağlarsınız, işlemi imzalarsınız, coin doğrudan cüzdanınıza gelir. Kayıt (KYC) çoğunlukla istenmez.
Somut Örnek
Uniswap ve PancakeSwap bilinen DEX’lerdir. Yeni çıkan bir token genelde önce burada işlem görür, çünkü listeleme merkezi bir onaya bağlı değildir.
Neden Önemli?
DEX size tam kontrol verir ama sorumluluğu da size yükler: yanlış adrese gönderim, sahte token, yüksek gas ücreti ve likidite sorunları sizin riskinizdir. Merkezi borsa (CEX) daha kolaydır ama paranızı orada tutarsınız. İkisinin farkını bilmek doğru aracı seçmenizi sağlar.