Proof of Reserves (rezerv kanıtı), bir kripto borsasının müşteri varlıklarını bire bir karşılayacak kadar rezervi gerçekten kasasında tuttuğunu, zincir üstü verilerle ve kriptografik yöntemlerle kanıtlamaya çalıştığı şeffaflık raporudur.
Nasıl Çalışır?
Borsa belirli bir anda iki şeyin fotoğrafını çeker: kontrol ettiği cüzdanlardaki varlıklar ve müşterilere olan toplam borcu. Müşteri bakiyeleri, Merkle tree (Merkle ağacı — binlerce kaydı tek bir özet koda indiren kriptografik yapı) ile özetlenir. Böylece siz de kendi bakiyenizin o özete dahil olduğunu, başkalarının bakiyesini görmeden doğrulayabilirsiniz. Ciddi raporlarda bu fotoğrafı bağımsız bir denetim şirketi çeker ya da doğrular.
Somut Örnek
FTX’in Kasım 2022’deki çöküşünden sonraki haftalarda Binance, OKX ve birçok büyük merkezi borsa art arda rezerv kanıtı yayınlamaya başladı. Bugün büyük borsaların çoğu bu raporları aylık güncelliyor; raporun sayfasında BTC, ETH ve USDT için “rezerv oranı %100’ün üzerinde” gibi ifadeler görürsünüz.
Neden Önemli — ve Sınırı Ne?
Önemi açık: paranızı emanet ettiğiniz borsanın kasasının boş olmadığına dair tek somut sinyal bu. Ama sınırını bilmeden okursanız yanıltır — rezerv kanıtı varlıkları gösterir, borçları göstermez. Bir borsa kasasında 1 milyar dolarlık coin gösterip aynı anda 3 milyar dolar gizli borç taşıyor olabilir; FTX’in kasası da boş değildi, sorun yükümlülük tarafındaydı. Bu yüzden rezerv kanıtı “borsa batmaz” garantisi değil, şeffaflık karşılaştırması olarak kullanılır: düzenli, denetimli rapor yayınlayan borsa, hiç yayınlamayana göre bir adım öndedir.
Borsa iflasında paranıza ne olduğunu ve bu raporların nasıl okunacağını kripto borsası batarsa paranız ne olur? rehberinde ayrıntısıyla bulabilirsiniz.
İlgili terimler: CEX, Audit, Soğuk Cüzdan.